Ad Vanderveen tovert woorden tot muziek. ‘Als woorden noten waren, was er spel in plaats van doodslag’

Als mens is hij vriendelijk, aards, kristalhelder. Als artiest is hij raadselachtig genoeg om ook na bijna veertig albums en zeventig jaren te boeien. Dat kan via twee gezichten; het ene is dat van de rocker, die lange, uitgesponnen songs maakt met scherpe solo’s waar de gewaardeerde Neil Young nog een puntje aan kan zuigen. Het andere is die van haast verstilde singer-songwriter die prachtige teksten in even mooie muzikale vaten giet.

Op zijn nieuwe plaat Disappearing Act gaat dat laatste bij Ad Vanderveen samen. De Gooilander met Canadese Roots geeft in elf nummers ruim drie kwartier lang blijk van meditatieve, filosofische gedachten bij een wereld die steeds sneller om de eigen as tolt.

De plaat wordt geopend en besloten met een in totaal elf minuten durend  ‘If Words Were Notes’. De tekst is een regelrecht juweel, met als stellingname: ‘Als woorden noten waren, was er spel in plaats van doodslag.’

Vanderveen doet dat met intrigerend binnenrijm en rake zinnetjes, die blijven hangen, zoals ‘A song’s a contradiction. But there’s no cause for friction in a piece nobody wrote. If only words were notes.’

Of deze: ‘If words were notes, you’d know the different feel. Of the phony and the real. Nothing would be concealed by clever thoughts or quotes. If only words were notes.’

Vooral op het middendeel van het album reikt Vanderveen hoog. In het titelnummer beschrijft hij het onvermijdelijke en fantastische van zijn bestaan als artiest die de lat hoog legt en dus een kleine, maar o zo trouwe schare ‘fans’ heeft. ‘No good at staying on the scene, but worse at disappearing.’

En in het ook muzikaal ontroerende ‘Particle And Wave (Goodness In The World)’ zet hij zijn zoektocht en het hardnekkig geloof in het goede in mens en wereld voort. Het is puur tegengif voor het recht van de sterkste dat door steeds meer leiders wordt gepropageerd als moreel goed.

Soms wordt een tekst maar net niet te moeilijk of gekunsteld, zoals in het – ook prachtige – ‘Soliloquy’. ‘In today’s illusion, tomorrow’s guess, yesterday’s plea, everybody talks, nobody hears well, that’s alright keeping it all free.’

‘Dit nieuwe album’, zegt Vanderveen zelf, ‘gaat net zozeer over doorzettingsvermogen als over terugtrekking en reflectie. Het is een momentopname van een fase waarin de boog van een levenswerk weer met beide benen op de grond komt, aan het einde van alle hoop en dromen, die uitkwamen, die je niet eens had zien aankomen. En het gaat over naar binnen keren, steeds minder hoeven te bewijzen aan de buitenwereld, maar toch de drive behouden om de relevantie van een innerlijke wereld te delen. Dergelijke tegenstrijdigheden en paradoxen lopen als een rode draad door het album.’

Muzikaal is het album rijk en divers, met viool, pedal steel, elektrische gitaar, piano, mandola, dobro, bas, drums/percussie en harmoniezang, zeven muzikanten en een reünie met een van Ad’s eerste bands, ‘The Cotton Brothers’.

Disappearing Act

Ad Vanderveen. Songsense 2026

Herman Veenhof / journalist Nederlands Dagblad, Stukwerk, div. Outlets